پیامدهای سد سازی در استان خوزستان

نگاهی به پیامدهای سدسازی در استان خوزستان

صدیقه محمودی

دریاچه های پهن و گسترده میان کوه هایی که صدای باد در آنها همانند صدای ناله زنان و مردانی است که خانه و کاشانه شان را از دست داده اند. زمانی دور به جای این دریاچه های کوچک پشت سدها خانه های کاه گلی، جنگل و جاده وجود داشت و باغ هایی که وجودشان نشان از بکر بودن زندگی مردمی بود که به اندک نان گندم راضی بودند و برای خرد زمین زراعیشان دلخوش. زمین هایی که روزیشان را از آنها برداشت می کردند. آب مایه حیاتشان بود اما به یک باره همه حیات و مماتشان زیر آب مدفون شد و سدهایی سر برآوردند تا دیگر آب مایه حیاتشان نباشد.

سدهایی بسیاری که تاکنون در استان خوزستان ساخته شدند خاطرات زندگی خانواده هایی را زیرآب بردند که تنها دلخوشیان زندگی کوچک ساده یشان در روستای آبا و اجدادیشان بود.  زندگی که امروز برایشان رنگ آوراگی گرفته و بسیاری از آنها را مهاجران شهرهایی کرده که به ناچار در فقر زندگی می کنند. این در حالی است که مسئولان آب و برق در استان خوزستان رتبه اول سدسازی کشور را کسب می کنند و برای کسب این رتبه بسیاری خوشحال می شوند.

وقتی به زندگی این مردم نگاه می کنیم این سوال پیش می آید که سدسازی عملی مثبت است یا منفی؟

بسیاری از کارشناسان صنعت آب بر تاثیرات منفی سدسازی به لحاظ زیست محیطی و اجتماعی هشدار داده اند اما امروز همچنان پروژه های سدسازی بسیاری در استان خوزستان در دست ساخت است تا روزی آبگیری شوند و بر ذخیره آب و برق کشور اضافه کنند. سدهایی که درست است که با مطالعات صورت می گیرند اما مشکل عمده این سدها ضعف مطالعاتی در زمینه های زیست محیطی و توجه نکردن به ابعاد اجتماعی ساخت آنهاست.

مطالعات همه جانبه صورت بگیرد

رئیس انجمن صنفی مهندسان صنعت آب خوزستان در خصوص پیامدهای سد سازی در استان خوزستان می گوید: اگر احداث سدی برای جلوگیری از هرز رفتن آب مازاد بوده است منطقی است که ابتدا برای مصارف شرب بوده و مازاد آب آن برای بخش کشاورزی استفاده شود و ایرادی هم ندارد در پایین دست آن با ایجاد نیروگاههای آبی از برق تولیدی آن نیز استفاده شود اما اگر روی رودخانه ای سدی بدون مطالعه اثرات زیست محیطی احداث شود مسلما زیانش بیشتر است.

حمیدرضا خدابخشی با بیان اینکه اگر اثرات زیست محیطی به عنوان یک پارامتر مهم و اصلی در سد سازی ها لحاظ نشود، ضررها هیچ وقت به عدد تبدیل نمی شود، می افزاید:  مثلا شوری آب، تلخی و کویر شدن زمینها در پایین دست سدها از جمله آن اثرات مورد اشاره است.

خدابخشی کمبود منابع آماری و متقن برخاسته از مطالعات منسجم و همه جانبه که بیانگر وجود اشکالاتی باشد که سدها دربعد از احداث به وجود آورده اند را از جمله نواقص گفتمانی این حوزه می داند و عنوان می کند: هم اکنون در برخی از نقاط کشور گام هایی برای انجام این مطالعات برداشته  شده تا سدهای احداث شده را ارزیابی نمایند. هر چند که شواهد بسیاری وجود دارد که سد سازی در بسیاری از موارد نه تنها بر اقتصاد منطقه موثر نبوده بلکه مشکلات زیادی را بوجود آورده است که این موارد باید جمع آوری، کلاسه و ارائه و همواره تاثیر سدها باید رصد شده و ارزیابی شوند.

وی با اشاره به اینکه در بسیاری از مواقع احداث سدها نظام طبیعی را بر هم زده و باعث تاثیر گذاری بر منابع آب پایین دست می شود، اظهار می دارد: مثلاً در مطالعه انجام شده ای بر تغییرات رژیم جریان رودخانه جراحی که به تالاب شادگان می ریزد قبل از احداث سد مارون و بعد از احداث آن که در بالادست این رودخانه قرار دارد مشخص شده است که کم  شدن رژیم جریان رودخانه بر روی کیفیت و وسعت تالاب شادگان و الگوی کیفیتی این تالاب تاثیر منفی گذاشته است.

وی می افزاید: لازم به ذکر است که این تالاب محل زندگی و معیشت بسیاری از ساکنان جنوب استان خوزستان است و دارای ارزش های اقتصادی و اکوسیستمی فراوانی است که به عدد و رقم نمی آید.

وی در بخش دیگری از صحبت هایش به احداث سد کرخه و احداث خاکریز های مرزی توسط دولت عراق در رژیم سابق اشاره می کند و می گوید:  این مسئله باعث بر هم خوردن شرایط تالاب هور العظیم شده و از وسعت آن بسیار کاسته است البته وضعیت آب وهوایی و خشکسالی و فعالیت های شرکت نفت در منطقه و خشک نمودن قسمت های بزرگی از تالاب برای انجام حفاری های نفتی نیز مزید بر علت شده و این نابسامانی زیست محیطی را دامن زده است.

رئیس انجمن صنفی مهندسان صنعت آب استان خوزستان احداث سد کارون 3 را باعث تخریب بسیاری از اراضی کشاورزی مطرح می کند و معتقد است : احداث این سد تغییرات اجتماعی و بروز مشکلات فراوانی برای مردم منطقه و حتی استان را باعث شده، به گونه ای که این سد حاشیه نشینی مردم در شهر های بزرگ را افزایش داده است.

حمیدرضا خدابخشی توضیح می دهد: آمار بسیاری از تخلفات با به بهره برداری رسیدن این سد بالا رفته است. به طوری که منطقه تاریخی و میراث فرهنگی بزرگ و پوشش گیاهی منحصر به فرد منطقه زاگرس به زیر آب رفته است و ارتباط بسیاری از روستاهای منطقه و جاده های مواصلاتی قطع شده که شرکت مجری سد حمل نقل آبی مردم این روستاها از زمان بهره برداری سد را بر عهده گرفته و تشکیلات کشتیرانی وسیعی را برای تردد آبی بر روی دریاچه سد در نظر گرفته است که نگهداری آن هزینه بسیاری را به دولت تحمیل نموده که قبلاً این موضوع پیش بینی نشده بود و همچنین  امکان دسترسی های ضروری را برای مردم منطقه از بین برده که باعث افزایش مهاجرت به سمت شهرها شده است.

وی در پاسخ به این سوال که آیا سد سازی به طور کل اشتباه است یا خیر، می گوید: نمیتوان تعبیر به اشتباه کرد زیرا بسیاری از کشورها  با توجه به اینکه بارندگی ندارند زندگیشان وابسته به سدسازی است. رودخانه نیل از 7 الی 8 کشور عبور می کند که میتواند با هر بارندگی طغیان کرده و خسارتهای زیادی به بار بیاورد و احداث سد بر روی این رود بزرگ ضروری بوده است در اینگونه موارد نمیشود گفت که سدسازی اثرات زیست محیطی مخرب دارد.

وی می افزاید: زیرا در این حالت مجبور به سدسازی هستیم و با این کار سالانه 50 الی 60 میلیون متر مکعب آب به بخش کشاورزی وارد میکند. بنابراین در همه جا به طور مطلق نمیشود گفت سدسازی ضرر دارد.

سوء مدیریت منابع آب داریم

مهدی قمیشی استاد علوم آب دانشگاه شهید چمران اهواز در خصوص سدسازی و پیامدهای آن می گوید: سدسازی عمل منفی نیست از آنجایی که کشورمان در منطقه جغرافیایی خشک قرار دارد ساخت سد از دلیل منطقی برخوردار است اما مشکل سدسازی عمده در خوزستان سوء مدیريت منابع آب است.

قمیشی با بیان اینکه این سوء مدیريت باعث آسیب جدی به محیط زیست و حتی کیفیت آب شرب مردم در فصل تابستان شده است، می افزاید: سوء مدیريت منابع آب باعث شوری آب در پایین دست و آسیب به نخلستان ها و خشکی تالاب ها و بسیاری موارد دیگر در استان خوزستان شده است که اگر این اشکال برطرف شود سدسازی نه تنها بد نیست بلکه بسیار مثبت و خوب است.

وی توضیح می دهد: برنامه ریزی دقیق برای ذخیره و مصرف آب پشت سدها باعث می شود دچار مشکل نشویم و سدها باعث اثرات نامطلوب زیست محیطی و اجتماعی نشوند.

وی با اشاره به اینکه میزان آب موجود در کشور در برابر مصرف آن در ایران بسیار کم است بنابراین ذخیره آب شیرین جزو ضروریات برنامه ریزی های آب در کشور است، اظهار می کند: متاسفانه مطالعات ناشیانه در این حوزه صورت می گیرد وگرنه مدیریت درست سدها باعث بهبود وضعیت زندگی و معیشت مردم می شود.

وی در خصوص ذخیره آب به شیوه های دیگر می گوید: شیوه های دیگر مانند آبخیز داری و روش پخش سیل ، جلوگیری از نابودی جنگل ها را نیز در ذخیره منابع آب می توانیم در نظر بگیریم اما برای کنترل آب های سطحی باید سدسازی صورت بگیرد.

وی معتقد است: ظرفیت آورد رودخانه های استان در حقیقت به گونه ای است که همچنان جوابگوی ساخت سدهای دیگر هست و تابه امروز به ظرفیت پیک خود که 30 میلیارد متر مکعب ذخیره آب مورد نیازمان نرسیدیم زیرا ذخیره این میزان از توجیه علمی و منطقه ای برخوردار است.

سدسازی آخرین گزینه تامین آب

با وجود آنکه امروز در دنیا ساخت سد در حال کم شدن است و جزو موارد توسعه تلقی نمی شود اما در کشورمان استان ها از میزان ساخت سد رتبه بندی می شوند و گویا ساخت سدها جزو موارد توسعه محسوب می شود. در حالی که دکتر قمیشی استاد دانشگاه شهید چمران اهواز سدسازی را به دلیل شرایط جغرافیایی منطقی عنوان می کند و محمد درویش فعال محیط زیست این دلیل را مردود می داند.

محمد درویش فعال محیط زیست معتقد است که مي‌توان با صرف  هزينه کم تر‌از ساخت سد به كنترل ميزان مصرف آب پرداخت زیرا سدسازی آخرین گزینه برای ذخیره آب است و تنها هزینه محسوب نمی شود.

درویش با بیان اینکه ساخت سد زمانی در یک کشور نیاز هست که با بحران انسانی برای آب شرب روبه رو شویم، افزود: سدسازی با هدف تامین آب کشاورزی و استحصال آن برای موارد دیگر بسیار کار اشتباهی است.

وی با بیان اینکه سدسازی پیامدهای بد زیست محیطی بسیاری در برخی مناطق در استان خوزستان داشته که با مشاهده نیز قابل پیگیری است، می افزاید: یک میلیون نفر از نخل های اروندکنار و بهمنشیر نابود شدند که 50 درصد نخلستان های جنوب جلگه خوزستان هستند که دلیل این نابودی کم شدن دبی رودخانه کارون و در نتیجه بالا آمدن آب شور خلیج فارس است که از اثرات سدسازی های بی شمار در بالادست محسوب می شود.

عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور توضیح می دهد: با احداث سد کرخه اراضی بسیاری خشک شدند و از سوی دیگر بر خشک شدن هورالعظیم و تغییر محیط زیست برخی از قست های این تالاب تاثیر گذاشته است که کانون گرد و خاک را نیز به وجود آورده است.

محمد درویش با اشاره به اینکه كشورهاي توسعه‌يافته برای تولید برق مورد نیازشان به سوي نيروگاه‌هاي فسیلی و گازي جهت‌گيري پيدا كرده‌اند كه گزينه موافق با محيط‌زيست است، می گوید: گزینه های دیگری برای اینکه اب مورد نیازمان را تامین کنیم این است که راندمان آبیاری را 2 برابر کنیم زیرا با نیمی از آبی که امروز صرف کشاورزی می شود می توان همین میزان محصول کنونی در کشور را تولید کرد اما متاسفانه کسی به این گزینه توجه نمی کنند و همه سراغ آسانترین گزینه که سدسازی است می روند.

وی گزینه دیگر را کشت محصولات متناسب با وضعیت اقلیمی عنوان می کند و ادامه می دهد: از کاشت محصولاتی مانند برنج که به آب نیازی برای کشت نیازمند است جلوگیری کنیم  و یا اینکه به بازيافت آب بپردازیم زیرا بازچرخاني آب يكي از روش‌هايي است كه در دنيا كاربرد بسيار دارد اما در ايران هيچ گونه علاقه ای برای استفاده از این روش ها دیده نمی شود.

مسئولان آب و برق پاسخگو نبودند

در پی پرسش هایی بسیاری که در خصوص موضوع پیامدهای سدسازی در استان خوزستان و تاثیرات اجتماعی که بسیاری از سدها در استان خوزستان به همراه داشته با مسعود حکمی مدیریت اجرایی سدهای سازمان آب و برق استان خوزستان تماس صورت گرفت اما بعد از تماس های مکرر این مسئول حاضر به جوابگویی در این خصوص نشدند. حیات غیب مدیر روابط عمومی سازمان آب و برق استان خوزستان نیز طبق معمول همیشه به جای همکاری و پاسخگویی شفاف در خصوص گفت وگو با مسئولان این سازمان از مصاحبه نوشتاری و کاغذبازی های معمول در این سازمان صحبت کردند و اینکه گفت و گو با معاونان و مدیران این سازمان باید با فیلترینگ روابط عمومی این سازمان برقرار شود.

بیانیه: انتقال آب از سرشاخه های کارون خط قرمز ماست

بیانیه : انتقال آب از سرشاخه های کارون خط قرمز ماست

 

 مدت های مدیدی است که با طرح موضوع انتقال های جدید آب از سرشاخه های کارون مردم  شهید پرور ومحروم و همیشه در صحنه ، مطبوعات شریف ، کارشناسان و متخصصان و دلسوزان ولایت مدار خوزستانی که در تمامی عرصه ها، در جهت اهداف عالیه ومقدس جمهوری اسلامی در صحنه حاضر بوده اند و برای پیشرفت و توسعه عدالت در ایران اسلامی با ارائه ادله علمی و با استفاده از نظرات کارشناسان صاحب نظر بی طرف و توسط روحانیت معزز و نمایندگان قانونی خود نسبت به این موضوع مخالفت خود را اعلام نموده اند، چرا که واضح است که طرح های انتقال آب از سرشاخه های رودخانه های خوزستان با منافع ملی و ارزش ها و عدالت اجتماعی و قوانین موجود منافات دارد و نه تنها کمکی در پیشرفت ایران اسلامی نمی کند بلکه عامل ضررو زیان های هنگفت در تمامی جنبه های اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی  و بی توجهی به حقوق مسلم مردمی است که طبق قانون توزیع عادلانه آب ازاین رودخانه حقابه دارند 

روی سخنانمان با آنانی است که بخواهند از آب گل آلود در شرایط شلوغی انتخابات ماهی گرفته بر طبل انتقال آب کوشیده و اطلاعات و آگاهی غلط به مردم بدهند و وعده حل مشکلات آنان را در استان هایی بدهند که متقاضی این مسکن زود گذرند و همچنین آنانی که با طرح و پافشاری بر موضوع انتقال آب از سرآب رودخانه های خوزستان می خواهند جایگاهی برای خود دست وپا کرده یا این مسند زودگذر را مستحکم تر کنند بدانند که با طرح این موضوع برای رسیدن به اهداف دنیوی خود خون شهدای گرانقدری را پایمال می کنند که روزی  از دیاری پاسداری کردند و یک وجب از آنرا به دشمن وا نگذاشتند که خونین شهر نام گرفته بود و آنرا دوباره خرمشهر نام نهادند تا همیشه خرم باشد و با توجه به اشکالات و نواقص مدیریتی که برخی از آنها در زیر آمده و دلیلی بر صدور این بیانیه بوده است هشدار می دهیم که خود را در مقابل مردمی قرار داده اند که فرزندانشان از جای جای کشور برای دفاع از این خاک مقدس خون داده وشهید شده اند و با پافشاری  بر خواسته اشتباه خود به اختلافات قومی و اجتماعی دامن خواهند زد که خلاف مصلحت است و این انجمن با تکیه بر اهرم های قانونی و طی مراحل مختلف از حقوق قانونی  و منافع اعضای خود در جهت مصالح ملی دفاع خواهد نمود . 

مسئولین و نمایندگان مردم  شریف زاگرس نشین نیز بدانند که مردم و کارشناسان و روزنامه نگاران زحمتکش و دلسوزان منابع طبیعی ومحیط زیست و سرمایه های ملی کشور عزیز آنانی را که با عزم جدی با از بین رفتن منافع و منابع طبیعی ملی و محلی مقابله کرده و تسلیم فشارهای مختلف نشدند را ارج می نهند و عمل آنانی را که مصالح ملی و منافع مردم شربف را برای رسیدن به  اهداف دنیایی خود  معامله نمودند تقبیح نموده و به حافظه تاریخی خود خواهند سپرد.

مسئولین بدانند طرح های انتقال آب خط قرمزی است میان ما و افرادی که بخواهند با زیر پا گذاشتن قوانین بر انجام این طرح ها با اغراض سیاسی یا منفعت های منطقه ای بکوشند و بر مجاهدت های مردم نجیب این دیار که در دوران دفاع مقدس تمامی خرابی جنگ و ناملایمات بعدی آنرا نیز صبورانه تحمل نموده و متواضعانه مطالبات به حق خود را طلب ننموده و هیچگاه به تصمیماتی که گرفته شده اعتراضی نداشته اند، چشم فرو بندند . یادتان باشد که بزرگی کلام امام راحل (ره) درباره خوزستان را که فرمود : «خوزستان دین خود را به اسلام ادا کرد» .

تلاش اعضای انجمن صنفی مهندسان صنعت آب خوزستان همواره گام برداشتن بر مشی تعیین شده توسط مسئولین نظام به خصوص مقام معظم رهبری  بوده و با توجه به سند چشم انداز که توسط معظم له ابلاغ گردیده موارد خلاف از قوانین را گوشزد نموده و منافع خود را از منافع مردم استان و  میهن و نظام اسلامی جدا ندانسته و بر اساس قوانین کشور که نشات گرفته از شرع مقدس اسلام است از حیثیت و منافع صنفی و حرفه ای خود دفاع نماید و حق پی گیری اهداف صنفی خود را از طریق اعتراضات قانونی محفوظ می داند و همیشه آمادگی کمک و همفکری  برای رفع مشکلات کشور در بخش آب را به مسئولین دارد.

 

سایر دلایل صدور بیانیه :

 

1- در همین مدتی که مطالعات انتقال آب از سرشاخه های کارون انجام می شده  است، طرح 800 هزار هکتاری اراضی کشاورزی خوزستان که دستوراجرای آن را مقام معظم رهبری طی بازدید از خوزستان در سال 1376  صادر نموده و مطالعات آن انجام شده بر زمین مانده و اعتبارات مناسبی برای آن در نظر گرفته نمی شود و به تبع آن پروانه  تخصیص آب آن هنوز صادر نگردیده است.

 

2- پروانه های تخصیص آب طرح های توسعه منابع آب و طرح های شبکه های آبیاری وزهکشی حوضه کارون صادر نگردیده است و پروانه های تخصیص آب با وجود اراضی مستعد برای کشاورزان عزیز نیز با اعلام  کمبود آب بر روی حوضه کارون به آنان وهمچنین سایر حوضه های آبریز صادر نمی گردد که نارضایتی کشاورزان زحمتکش و نجیب این استان را مخصوصاً در خشکسالی ها در پی داشته است و بحران های مختلفی را در استان ایجاد نموده که این بحران ها می توانستند مشکلات امنیتی را نیز دامن بزند که با کمک نهاد های صنفی کشاورزی که با بخش آب این استان همراهی وهمکاری می نمایند و تدبیر بزرگان تاکنون پشت سر گذاشته شده است .

 

3- پروژه ی انتقال آب غدیر از رودخانه کرخه برای شهر ها و روستا های غرب خوزستان که به تازگی و بر اثر فشار افکار عمومی و مطالبات صنفی و تلاش همکاران عزیز ما در بخش آب استان محل برداشت آب آن به سد دز تغییر یافته  است به علت کیفیت بد آب رودخانه کارون بزرگ در پایین دست برای شرب تعیین شد که بیانگر وضعیت نامطلوب کیفی آب کارون می باشد.

 

4- به علت کمبود آب جاری در رودخانه کارون، خلیج فارس به این رودخانه پیشروی کرده که در منطقه مارد و با حرکتی جهادی وانجام طرحی ضربتی توسط همکاران تلاشگر ما با احداث خاکریز که هم اکنون در حال تبدیل شدن به سد سلولی است جلوی پیشروی آب دریا گرفته شد وگرنه آب شور خلیج فارس حداقل 40 کیلومتر در این رودخانه پیشروی کرده و کشاورزی منطقه وسیعی از جنوب استان خوزستان نابود گردیده بودولی هم چنان اثرات نامطلوب کمبودو شوری آب جاری در رودخانه کارون در منطقه حاکم است ونخیلات بسیاری را ازبین برده و به کشاورزان بسیاری زیان وارد نموده است و بیم آن می رود که در صورت عدم اجرای طرح های به موقع آبیاری و زهکشی با نفوذ زیر سطحی آب شور دریابه زمین ها، عامل شور شودن بسیاری از اراضی کشاورزی گردد.

 

5- در سال های گذشته همواره استاندارد شوری را برای شرب Ec  3000 واحد تعریف نموده ومردم جنوب و جنوب غرب خوزستان همواره از مشکلات شوری و وجود املاح و بد بویی آب شرب در رنج وعذاب بوده و هزینه های عدم تحویل آب مناسب که باید دارای EC کمتر از 900 واحدباشد را بر شانه های ضعیف خود به دوش کشیده اند این در حالی است که حد نهایی شوری آب برای کشاورزی EC با حد 3000 واحد بوده است و نه برای شرب و هیچگاه اعتبارات مناسبی در بودجه های سنواتی برای درمان این زخم کهنه در نظر گرفته  نشده است  .

 

6- در حالی که این استان عمده منابع مالی تمام میهن اسلامی را از طریق تولید نفت تامین می نماید و خطرات و مضرات بسیار زیست محیطی آن متوجه مردم و محیط زیست این استان است و همواره این استان در تراز اول تولیدات کشاورزی کشور قرار دارد (که اتفاقاً مردم خود این استان از محصولات مرغوب و درجه یک آن بی بهره اند و سایر استان های بر خور دار از آن بهره مند می شوند،) هر گاه طرحی برای رفع مشکلات آب این استان اعم از شرب و کشاورزی در نظر گرفته شده تامین عمده ی اعتبارات ونقدینگی  آن به فروش اوراق مشارکت ، فاینانس داخلی وخارجی ، سرمایه گذاری و تامین مالی بخش خصوصی و امثال اینها گذاشته شده است  و دولت از تامین مالی آنها به صورت کامل از منابع مالی ملی سرباز زده است و همین است که طرح های آب و آبفای اهواز و استان  و طرح غدیر که ذکر آن رفت  و سایر طرح هایی که دارای دو مصوبه ی کلی و بدون بودجه بندی وچگونگی تامین وبرنامه زمان بندی آن از سفر هیئت محترم وزیران هستند همچنان از منابع ملی قابل توجه که بتواند گره گشای کار باشد بی بهره اند و ره به جایی نبرده اندو جالب است که در سایر طرح های دیگر غیر از آب هم این اتفاق افتاده است. ولی در سایر استان های برخوردار طرح های آب از منابع ملی مکفی و حتی از صندوق ذخیره ارزی برخوردار و به سرعت اجرا می گردند، به صورتی که در این استان ها طرح های آبرسانی به اتمام رسیده و یا در حال اتمامند و طرح های سامانه های فاضلاب  آنها به صورت سامانه های کامل جمع آوری، انتقال وتصفیه در حال خاتمه هستند ولی  رودخانه ی راهبردی کارون که در دفاع مقدس نیز نقش بی بدیلی در دفاع از این مرز و بوم بازی کرد به کانالی بزرگ برای جمع آوری فاضلاب ها و پساب ها تبدیل شده و حتی علیرغم تاکیدات مقام قضایی در غیر قانونی بودن و پی گیری قضایی سرازیر شدن پساب ها،  اقدام فوری نیز برای رفع مشکلات آن انجام نمی شود.

در جلسات مختلف هم که به تازگی برگزار شده نیز صحبت ازتعیین  اعتبارات نجومی برای طرح های آبی خوزستان می شود که دارای هیچگونه بار حقوقی نیست و طریقه ی تامین و زمان بندی آن تعیین نمی شود و اجرایی شدن آن فرآیند طولانی اعم از تصویب آن در هیئت دولت و لحاظ آن در قانون بودجه کشور و تصویب کمیسیون های مختلف مجلس و نهایتاً صحن علنی دارد که با توجه به عمر کنونی مجلس فعلی در حد یک وعده و فقط برای رضایت مخاطبان برای عدول از امضا های خود به نظر می رسد وکیست که نداند سنگ بزرگ نشانه ی نزدن است.

 

7-بیش از 70 درصد فارغ التحصیلان و کارشناسان کشاورزی این استان فاقد شغل و در آمد در استانی هستند که باید کشاورزی اصل و پایه توسعه آن و انبار غله ی کشور باشد و در صورت وجود آب ، برنامه ریزی، صرف اعتبارات مناسب و بهره گیری از توان متخصصان و کارشناسان کارکشته در به کار گیری از این دانش آموختگان می توان پذیرای فاقدین شغل سایر استان ها بود و انقلابی را درکشاورزی کشور پدید آورد.

 

8- سد های بزرگ ملی که دارای منافع ملی و دردرجه ی اول تولید انرژی برقابی است تا جوابگوی حداکثر مصرف برق در کشور باشند رها سازی منابع آب این سدها در درجه ی اول برای تولید انرژی برق حتی بدون توجه به نیاز های کشاورزی و نیاز های زیست محیطی پایین دست است و محاسبات اقتصادی آنها بر مبنای ذخیره سازی منابع آب آن با محوریت تولید انرژی برق بوده و این ذخایر نمی تواند با توجه به هدف ، ذخایر مطمئنی برای مصارف پایین دست باشد چنانچه بارها رها سازی آب برای جبران کمبود تولید برق بر روی شبکه برق رسانی را به صورت دستوری وجود داشته و جالب اینکه انتقال آب از سرشاخه های کارون این سدها را از اهداف اولیه خود نیز دور ساخته موجبات ضرر وزیان حاصل از عدم نفع تولید برق را دارد.

و سهم مردم حاشیه  وساکن مخزن بزرگ این سدها در خوزستان، اشتغال ناپایدار ، از بین بردن زیست بوم ،مهاجرت ، بیکاری، تخریب محیط زیست، تخریب اراضی مردم بومی وتخریب مسکن و فرهنگ بومی چند هزار ساله و میراث فرهنگی است.

 

9-زیان های انجام طرح های انتقال آب از سرشاخه های کارون دارای ابعاد ملی است و در حوضه ی مقصد نیز مخاطرات زیادی را ایجاد می نماید که توسعه نامتناسب و ایجاد تقاضاهای کاذب و احداث و توسعه نا موزون کارخانه های آب بر، عدم اصلاح الگوی مصرف و عدم استفاده از قابلیت های سرزمین مقصد در گردشگری و صنایع دستی و عدم توسعه کشاورزی کم آب بر و گلخانه ای و... از این جمله خواهند بود.

 

10-انتقال آب از حوضه مبدا نیز مخاطرات زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی بسیاری دارد که تاکنون در سمینارها ، همایش ها و حتا اعتراضات محلی بارها وبارها گفته شده است.

 

11- تصمیمات بخش آب بدون نظارت کارشناسان یا نظارت سازمان های بی طرف  تخصصی اخذ می شود و سلیقه و فشارهای منطقه ای در تعیین مشی و سیاست گزاری های این بخش بسیار پر رنگ است و با عوض شدن یک مدیر تغییرات در برنامه ها و طرح هایی اجرایی و جابجایی اعتبارات از استانی به استان دیگر قابل ملاحظه است.

 

12- مشی انتخاب شده در مدیریت حل مشکلات آآب کشور سخت افزاری است و هیچگونه عزم یا حرکت تدریجی برای تغییر در مشی انتخاب شده و تلفیق آن با مدیریت نرم افزاری دیده نمی شود. مثلاً بجای اختصاص بخشی از اعتبارات برای آموزش اصلاح الگوی مصرف آب کشاورزی تلاش برای سد سازی و انتقال آب و در دسترس گرفتن آب بیشتر با همان الگوی مصارف قبلی است.یا بجای آبخیزداری برای استحصال و ذخیره آب در زیر زمین در مناطق مستعد ، سد سازی به عنوان راهکار در نظر گرفته می شود.

 

با توجه به مواردی که گفته شد و محرز بودن زیان های ملی انتقال آب از سرشاخه های کارون و سایر رودخانه های خوزستان بر اساس نظرات تخصصی و مخالفت های شفاف نمایندگان محترم مردم در مجلس خبرگان رهبری در استان های پایین دست این حوضه ها و اعتراضات مردمی ،مطبوعات و نمایندگان محترم مردم و حتا مسئولین دولتی منطقه ای و تضاد آن با قوانین ملی که از تایید شورای محترم نگهبان گذشته است که بر مبنای آن قوانین طرح ها باید مطالعات کامل فنی ، اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی داشته و بر اساس منافع ملی تهیه گردند، چنانچه هر فرد یا گروهی بخواهد در اجرای این طرح ها بکوشد در جهت مخالف منافع ملی و ارزش های اسلامی حرکت کرده و عملی غیر قانونی را انجام داده است که از دید تیز بین مردم ،انجمن های مردم نهاد ،  روزنامه نگاران واصحاب رسانه دلسوز و بدور از اغراض سیاسی دور نخواهد ماند که در تصمیم گیری های آتی و رای آنان اثر گذار خواهد بود.

پیشنهاد :

 

1-  به نظر می رسد با توجه به شرایطی که در نظام آّب کشور حاکم است تشکیل سازمان نظام مهندسی آب  بتواند ضمن سامان بخشیدن به امور فارغ التحصیلان آب و ایجاد اشتغال وسیع در رشته ها ی مرتبط با آّب ، به عنوان سازمانی بی طرف ومستقل در حل چنین مشکلاتی در سطح کشور تاثیر بسزایی داشته باشد.که با توجه به اینکه لایحه  آن با زحمات کارشناسان آب کشور نیز تهیه گردیده است با بازنگری دوباره و انطباق آن با اصل 44 قانون اساسی و سایر قوانین خصوصی سازی جهت طرح به هیئت محترم دولت و مجلس شورای اسلامی با قید دو فوریت ارائه شود.

 

2-   از آنجایکه ارزش رودخانه کارون اگربیشتر از دریاچه ارومیه نباشد کمتر نیست تشکیل شورای انتقال آب با حضور کارشناسان مستقل تخصصی و نمایندگان حوضه های مبدا ، مقصد و ذینفعان طرح ،مطالعات موجود  را بررسی و نتیجه را به قضاوت افکار عمومی بگذارند تا بار تصمیم گیری در این خصوص از دوش وزارت نیر نیز برداشته شود.

 

و من الله توفیق

 

انجمن صنفی مهندسان صنعت آب خوزستان